InleidingIn de negentiende eeuw is er sprake van een burgerlijke samenleving met verschillende sociale klassen. De burgerij, bestaande uit rijke kooplieden en fabrikanten, krijgt steeds meer invloed. Tegelijkertijd zien we in de negentiende eeuw ook de opkomst van de moderniteit in Nederland. Moderne middelen van transport en communicatie en ook verstedelijking bepalen het beeld van een snel veranderende samenleving.Literatuur in de 19e eeuwDe Verlichting maakt plaats voor een tijdperk van achtereenvolgens de romantiek, het realisme en het naturalisme. Een nieuwe generatie jonge dichters en prozaïsten wil een ander soort literatuur maken en verzet zich tegen de achttiende-eeuwse rationaliteit. Deze romantici willen ontsnappen aan de werkelijkheid en verlangen naar een andere wereld. De begrippen gevoel en verbeelding vormen de kern van deze romantische literatuuropvatting.Naast de opkomst van de romantiek staat de negentiende eeuw bekend om de opkomende interesse in de roman. De roman is een samenhangend en omvangrijk prozaverhaal. In de negentiende eeuw beschouwt men de roman als een harmonieus kunstwerk waarin personages een bepaalde ontwikkeling doormaken. Een ander genre dat zijn intrede in de letterkunde doet, is domineespoëzie, beoefend door diverse predikanten. Deze poëzie kenmerkt zich door een moralistische toon. Onder invloed van technische ontwikkelingen, zoals de opkomst van de fotografie, vervangt het realisme de romantiek. De realisten houden zich bezig met het realistisch weergeven van de werkelijkheid. Proza en poëzie zijn, binnen deze stroming, minder groots en extravagant.In de jaren tachtig en negentig van de negentiende eeuw boeken de natuurwetenschappen vooruitgang en groeit de belangstelling voor het observeren, experimenteren en diagnosticeren van natuurlijke fenomenen. Mede dankzij deze veranderingen ontwikkelt het realisme zich door tot het naturalisme. Deze stroming verdiept zich verder in het realistisch weergeven van de werkelijkheid, waa